“Be wna’i? Mae’r hogyn ’ma yn y dosbarth yn boen pen. Mae’n gwrthod gwrando arna’i, mae’n bwlio pawb, mae’n palu c’lwyddau. Isio tynnu sylw at ei hun y mae o, wrth gwrs – real babi mam. Dw’i wedi trio’i anwybyddu, dim ond rhoi sylw iddo pan mae’n ymddwyn yn gall. Defnyddio dipyn o seicoleg a rhoi cyfle iddo gallio oedd fy mwriad. Ond does dim yn tycio a’i giamocs erbyn hyn yn tarfu ar bawb a hyd yn oed y distawaf yn y dosbarth wedi dechrau cambihafio hefyd.

Reit, dw’i wedi cael llond bol! ’Does dim amdani ond mynd â fo at y pennaeth. Ond be’ sy’n bod arna’i? Hwn ydy’r pennaeth!” 

Mae wedi bod yn wythnos gythryblus draw dros yr Iwerydd, hyd yn oed yn fwy cythryblus na’r arfer, a’r bwli mawr fel pe bai’n annog trais a hiliaeth. Mae’n gallu gwneud hynny gyda holl rym y cyfryngau cymdeithasol yn gefn iddo gan adael i eraill bendroni sut orau i ymateb. Ei anwybyddu, gan beidio rhoi ‘ocsigen cyhoeddusrwydd’ iddo? Mynd i’r afael yn gyhoeddus â gwenwyn ei ffugddadleuon? Neu, defnyddio diplomyddiaeth i geisio dylanwadu arno’n dawel fach, a gobeithio y bydd hynny’n cael rhyw gymaint o effaith yn y tymor hir?

Ai dyma hefyd oedd y math o ddilema a wynebai’r Pab yr wythnos hon ar ei ymweliad â Myanmar? Cafodd ei feirniadu ar gychwyn ei daith am beidio ag enwi’r Rohingya’n benodol wrth annog y wlad i ddangos gofal a dyngarwch at ei thrigolion. Erbyn diwedd ei daith, y Pab erbyn hynny wedi cyrraedd Bangladesh, dewisodd ei eiriau’n ofalus ond yn fwy uniongyrchol: “The presence of God today is also called Rohingya”.

Boed yn America neu ym Myanmar mae safbwyntiau crefyddol yn agos iawn at yr wyneb bob tro. Be wnawn ni, er enghraifft, o gyfaddefiad Michael Flynn iddo ddweud c’lwyddau i’r FBI am ei gysylltiadau gyda Rwsia gan ychwanegu y byddai, “through my faith in God”, yn gweithio i unioni’r cam?

Yr Arglwydd Wood

A oes mistar ar Mistar Mostyn? Beth, yn arbennig, ydy cyfrifoldeb corff fel y Cenhedloedd Unedig i geisio tawelu bwlis y byd? Ers ei sefydlu yn 1945, mae’n gorff sydd a’i nod ar hyrwyddo heddwch a pharch rhwng pobloedd a’i gilydd. Ym Mangor yr wythnos hon bydd yr Arglwydd Wood, Cadeirydd Cymdeithas y Cenhedloedd Unedig ym Mhrydain, yn wynebu’r her mewn darlith gyhoeddus dan y teitl gogleisiol ‘Can the UN trump Trump?’

Beth yw’n cyfrifoldeb fel Cristnogion yn yr holl ymrafael?

 ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Traddodir darlith yr Arglwydd Wood, ‘Can the UN trump Trump?’, nos Wener, 8 Rhagfyr, am 5:30pm ym Mhrif Adeilad y Celfyddydau, Ffordd y Coleg, Bangor. Mae’r ddarlith yn agored i bawb.

PAM BODDRAN?

Dwi’n dal i fynd. Mae genni ddigon o betha eraill ar fy tŵ dŵ list i neud ar fora Sul.

Dwi’n parcio nghar ym maes parcio Tesco, ac yn cerddad ffwl sbid am Sportsman’s Port am mod i’n hwyr i gyfarfod Cymdeithas y Gwranwin. Noson niwl, glaw budur a weipars ydi hi a dwi wedi bod yn Aberystwyth drwy’r dydd ac mae na hannar awr arall o deithio cyn y bydda i adra. Pam boddran?

Dwi’n mynd i gynhadledd diwrnod ar Gynnal Ysbrydolrwydd ym Mangor. Canslo diwrnod o waith. Dwi’n gall?

Sgwennu e -fwletin i Cristnogaeth 21. I be?

A llynadd mi bendefynais fynd i’r Seiat. Ia dyna be dwi newydd deipio; ‘mynd-i’r-Seiat’.

Dwi’m yn un o bobol y meinstrîm, reit yn y canol, yn gwybod be dwi’n neud a be dwi isio neud. Byddai eraill yn meddwl mai un felly ydw i. Ond mae nhw’n rong. Yn fancw, yn fanna’n rwla, yn sbio o bell dwi. Ac yn fancw ym mhen draw’r bwrdd dwi yn y Seiat fyd. Cywreinrwydd oedd un o’r pethau ddenodd fi yno dweud gwir. Busnesa bosib. Seiat oedd y lle hwnnw roedd fy nhad yn mynd iddo ar Nos Lun. Ac mi fyddwn inna weithia yn cael cynnig, ‘Slap ta Seiat tisio’ rôl cambihafio.’ Seiat oedd y dewis. A  siarad oedden ni. Felly, mi oeddwn isio gweld sut siarad oedd yn digwydd mewn Seiat dyddiau yma. Ac ar ôl bod mi wnes i ffendio bod na slap i gael mewn Seiat hefyd. Ond stori arall ydi honno. Taswn i ddim wedi bod, faswn i ddim di dwad ar draws hanes yr hogyn bach oedd yn chwarae cuddiad rhwng adnodau 51, 52 Marc 14. A dwi wedi cymryd at yr hogyn bach ma.

Ar y darlleniad cyntaf fel y gwyddoch chi ddarllenwyr yn llawer gwell na fi, mae’r adnodau yn ymddangos fel rhai cwbl di-gyswllt a di-angen ac eto, mae nhw yna. Tydi Mathew na Luc ddim yn  cyfeirio at yr hogyn. Dim ond Marc sy’n gwneud hynny. Yn ôl rhai dehonglwyr, Marc ei hun yw’r bachgen a’i fod yn rhy ddiymhongar i gynnwys ei enw ei hun yn y testun. Tybed ai bwriadus oedd hyn. Mae yma godi cywreinrwydd. Mawr fyd. Mae yma stori fawr arall yma a rwbath arall mwy yn cuddiad tu nôl i’r geiriau. Yn ôl un dehongliad yng nghartref mam John Marc y bu’r Swper Olaf. Os felly gellir dychmygu’r bachgen yn codi o’i wely’n slei bach ac yn clustfeinio ar yr hyn oedd yn digwydd ac yn gwrando yn y dirgel. Tybed ddaru fo wedyn daro lliain yn gyflym drosto a phenderfynu dilyn Iesu a’r disgyblion allan ganol nos i’r ardd? Byddai hynny, medd rhai yn esbonio sut bod cofnod o hanes Gethsemane ar gael. Os oedd y disgyblion i gyd yn cysgu ai fo glywodd gwewyr geiriau’r Iesu. Dyna chi glywed. Hogyn ifanc yn clustfeinio yn y cysgodion ac yn clywed geiriau fel yna. Does ryfedd iddo gyfleu’n gynnil gynnil iddo fod yno.

Faswn i ddim wedi bod wrth fwrdd y Swper Ola. Faswn i ddim wedi codi o ngwely a dilyn Iesu o bell chwaith. Ond dwi’n rhyw feddwl ella y baswn wedi gwneud ymdrech ac wedi mynd i isda’n cefn i wrando ar Marc yn hen ŵr yn dweud ei stori mewn rhyw westy’n rwla ar noson dywyll niwlog llawn glaw mân.

PAM BODDRAN?

Dwi’n dal i fynd. Mae genni ddigon o betha eraill ar fy tŵ dŵ list i neud ar fora Sul.

Dwi’n parcio nghar ym maes parcio Tesco, ac yn cerddad ffwl sbid am Sportsman’s Port am mod i’n hwyr i gyfarfod Cymdeithas y Gwranwin. Noson niwl, glaw budur a weipars ydi hi a dwi wedi bod yn Aberystwyth drwy’r dydd ac mae na hannar awr arall o deithio cyn y bydda i adra. Pam boddran?

Dwi’n mynd i gynhadledd diwrnod ar Gynnal Ysbrydolrwydd ym Mangor. Canslo diwrnod o waith. Dwi’n gall?

Sgwennu e -fwletin i Cristnogaeth 21. I be?

A llynadd mi bendefynais fynd i’r Seiat. Ia dyna be dwi newydd deipio; ‘mynd-i’r-Seiat’.

Dwi’m yn un o bobol y meinstrîm, reit yn y canol, yn gwybod be dwi’n neud a be dwi isio neud. Byddai eraill yn meddwl mai un felly ydw i. Ond mae nhw’n rong. Yn fancw, yn fanna’n rwla, yn sbio o bell dwi. Ac yn fancw ym mhen draw’r bwrdd dwi yn y Seiat fyd. Cywreinrwydd oedd un o’r pethau ddenodd fi yno dweud gwir. Busnesa bosib. Seiat oedd y lle hwnnw roedd fy nhad yn mynd iddo ar Nos Lun. Ac mi fyddwn inna weithia yn cael cynnig, ‘Slap ta Seiat tisio’ rôl cambihafio.’ Seiat oedd y dewis. A  siarad oedden ni. Felly, mi oeddwn isio gweld sut siarad oedd yn digwydd mewn Seiat dyddiau yma. Ac ar ôl bod mi wnes i ffendio bod na slap i gael mewn Seiat hefyd. Ond stori arall ydi honno. Taswn i ddim wedi bod, faswn i ddim di dwad ar draws hanes yr hogyn bach oedd yn chwarae cuddiad rhwng adnodau 51, 52 Marc 14. A dwi wedi cymryd at yr hogyn bach ma.

Ar y darlleniad cyntaf fel y gwyddoch chi ddarllenwyr yn llawer gwell na fi, mae’r adnodau yn ymddangos fel rhai cwbl di-gyswllt a di-angen ac eto, mae nhw yna. Tydi Mathew na Luc ddim yn  cyfeirio at yr hogyn. Dim ond Marc sy’n gwneud hynny. Yn ôl rhai dehonglwyr, Marc ei hun yw’r bachgen a’i fod yn rhy ddiymhongar i gynnwys ei enw ei hun yn y testun. Tybed ai bwriadus oedd hyn. Mae yma godi cywreinrwydd. Mawr fyd. Mae yma stori fawr arall yma a rwbath arall mwy yn cuddiad tu nôl i’r geiriau. Yn ôl un dehongliad yng nghartref mam John Marc y bu’r Swper Olaf. Os felly gellir dychmygu’r bachgen yn codi o’i wely’n slei bach ac yn clustfeinio ar yr hyn oedd yn digwydd ac yn gwrando yn y dirgel. Tybed ddaru fo wedyn daro lliain yn gyflym drosto a phenderfynu dilyn Iesu a’r disgyblion allan ganol nos i’r ardd? Byddai hynny, medd rhai yn esbonio sut bod cofnod o hanes Gethsemane ar gael. Os oedd y disgyblion i gyd yn cysgu ai fo glywodd gwewyr geiriau’r Iesu. Dyna chi glywed. Hogyn ifanc yn clustfeinio yn y cysgodion ac yn clywed geiriau fel yna. Does ryfedd iddo gyfleu’n gynnil gynnil iddo fod yno.

Faswn i ddim wedi bod wrth fwrdd y Swper Ola. Faswn i ddim wedi codi o ngwely a dilyn Iesu o bell chwaith. Ond dwi’n rhyw feddwl ella y baswn wedi gwneud ymdrech ac wedi mynd i isda’n cefn i wrando ar Marc yn hen ŵr yn dweud ei stori mewn rhyw westy’n rwla ar noson dywyll niwlog llawn glaw mân.

‘ac anifeilaid y maes hefyd ….’

Yn ystod yr wythnosau diwethaf bu hanes y lyncs, sef y gath fawr a ddihangodd o Sŵ y Borth yn hawlio’r newyddion, nid yn unig yn Aberystwyth a’r cylch ond ar draws Cymru a thu hwnt. Llwyddodd y greadures ddwy flwydd oed hon i ddianc o’i chaets ac er gwaethaf pob ymdrech i’w themtio â phob math o ddanteithion, penderfynwyd yn y diwedd byddai’n rhaid ei saethu er mwyn sicrhau diogelwch trigolion y Borth, a hynny er mawr siom i nifer helaeth o bobl.  

Ychydig o ddiwrnodau yn ddiweddarach daeth y newyddion trist am farwolaeth lyncs arall yn y Borth, o ganlyniad i ddamwain wrth iddo gael ei symund o un lle i’r llall yn y sŵ. Beirniadwyd perchnogion y sŵ yn hallt am y digwyddiad hwn ac mae o leiaf un mudiad wedi galw ar y Cyngor Sir i gau’r lle.

Bu’r bennod hon yn un hynod drist ac yn destun gofid i berchnogion y sŵ, y Cyngor, yr heddlu a’r trigolion lleol. Tra mae’r digwyddiad yn codi cwestiynau moesol nid yn unig am ein perthynas ag anifeiliaid gwyllt a’r modd y maent yn cael eu cadw a’u trin, mae hefyd yn codi cwestiynau mewn perthynas â’r sawl  sy’n arddel y ffydd Gristnogol: hynny yw, beth yw cyfrifoldeb y Cristion tuag at anifeiliaid? Mae ‘na ddigonedd o Gristnogion yn fawr eu gofal dros anifeiliaid,  ond a ydym yn cysylltu’r gofal hwnnw yn benodol â’n ffydd?

Mae David Clough, Athro Moeseg Diwinyddol ym Mhrifysgol Caer wedi dadlau bod gofal a chonsyrn dros anifeiliaid yn rhan hanfodol o fod yn ddisgybl i’r Arglwydd Iesu. Yn sicr, mae’r Beibl yn dangos bod Duw yn dymuno i ni ofalu nid yn unig am y greadigaeth ond am greaduriaid hefyd. Gallwn ddwyn i gof y straeon dirifedi hynny am seintiau’r eglwys yn dangos gofal tuag at anifeiliaid,  fel yn hanes Macarius, Jerome a Francis.

Mae’n siŵr bod nifer ohonom wedi ein cyfareddu gan y gyfres deledu Blue Planet a gyflwynir gan David Attenborough, a go brin y byddai unrhyw un ohonom yn anghytuno y dylid gwneud pob dim o fewn ein gallu i ddiogelu dyfodol cyfoeth y rhywogaethau. Ond i ba raddau y mae hyn yn amlwg ym mywyd yr eglwys heddiw? Gwyddom am waith arddechog mudiadau Cristnogol sy’n estyn cymorth i’n brodyr a’n chwiorydd ar draws y byd, ond faint o sylw a roddir i’r mudiadau hynny sy’n ceisio amddiffyn hawliau anifeiliaid yn ein heglwysi? Rydym yn llwyr ymwybodol o bwysigrwydd prynu nwyddau masnach deg, ond a fyddwn yn annog Cristnogion i brynu cynnyrch anifeiliaid gan gwmnïau sy’n gwarantu eu bod yn rhoi y gofal gorau i anifeiliaid?     

Mae’r efengyl a gyflwynwyd i ni yn newyddion da i’r greadigaeth, ond a yw hi’n newyddion da i’r anifeiliaid yn yr unfed ganrif ar hugain?      

‘ac anifeilaid y maes hefyd ….’

Yn ystod yr wythnosau diwethaf bu hanes y lyncs, sef y gath fawr a ddihangodd o Sŵ y Borth yn hawlio’r newyddion, nid yn unig yn Aberystwyth a’r cylch ond ar draws Cymru a thu hwnt. Llwyddodd y greadures ddwy flwydd oed hon i ddianc o’i chaets ac er gwaethaf pob ymdrech i’w themtio â phob math o ddanteithion, penderfynwyd yn y diwedd byddai’n rhaid ei saethu er mwyn sicrhau diogelwch trigolion y Borth, a hynny er mawr siom i nifer helaeth o bobl.  

Ychydig o ddiwrnodau yn ddiweddarach daeth y newyddion trist am farwolaeth lyncs arall yn y Borth, o ganlyniad i ddamwain wrth iddo gael ei symund o un lle i’r llall yn y sŵ. Beirniadwyd perchnogion y sŵ yn hallt am y digwyddiad hwn ac mae o leiaf un mudiad wedi galw ar y Cyngor Sir i gau’r lle.

Bu’r bennod hon yn un hynod drist ac yn destun gofid i berchnogion y sŵ, y Cyngor, yr heddlu a’r trigolion lleol. Tra mae’r digwyddiad yn codi cwestiynau moesol nid yn unig am ein perthynas ag anifeiliaid gwyllt a’r modd y maent yn cael eu cadw a’u trin, mae hefyd yn codi cwestiynau mewn perthynas â’r sawl  sy’n arddel y ffydd Gristnogol: hynny yw, beth yw cyfrifoldeb y Cristion tuag at anifeiliaid? Mae ‘na ddigonedd o Gristnogion yn fawr eu gofal dros anifeiliaid,  ond a ydym yn cysylltu’r gofal hwnnw yn benodol â’n ffydd?

Mae David Clough, Athro Moeseg Diwinyddol ym Mhrifysgol Caer wedi dadlau bod gofal a chonsyrn dros anifeiliaid yn rhan hanfodol o fod yn ddisgybl i’r Arglwydd Iesu. Yn sicr, mae’r Beibl yn dangos bod Duw yn dymuno i ni ofalu nid yn unig am y greadigaeth ond am greaduriaid hefyd. Gallwn ddwyn i gof y straeon dirifedi hynny am seintiau’r eglwys yn dangos gofal tuag at anifeiliaid,  fel yn hanes Macarius, Jerome a Francis.

Mae’n siŵr bod nifer ohonom wedi ein cyfareddu gan y gyfres deledu Blue Planet a gyflwynir gan David Attenborough, a go brin y byddai unrhyw un ohonom yn anghytuno y dylid gwneud pob dim o fewn ein gallu i ddiogelu dyfodol cyfoeth y rhywogaethau. Ond i ba raddau y mae hyn yn amlwg ym mywyd yr eglwys heddiw? Gwyddom am waith arddechog mudiadau Cristnogol sy’n estyn cymorth i’n brodyr a’n chwiorydd ar draws y byd, ond faint o sylw a roddir i’r mudiadau hynny sy’n ceisio amddiffyn hawliau anifeiliaid yn ein heglwysi? Rydym yn llwyr ymwybodol o bwysigrwydd prynu nwyddau masnach deg, ond a fyddwn yn annog Cristnogion i brynu cynnyrch anifeiliaid gan gwmnïau sy’n gwarantu eu bod yn rhoi y gofal gorau i anifeiliaid?     

Mae’r efengyl a gyflwynwyd i ni yn newyddion da i’r greadigaeth, ond a yw hi’n newyddion da i’r anifeiliaid yn yr unfed ganrif ar hugain?